زیارت عاشورا یکی از زیارات بسیار مهم شیعه است که از کتب حدیثی معتبر مانند کاملالزیارات و مصباحالمتهجد منقول شده است و همه بزرگان علمای شیعه بر اهمیت و فضیلت آن تأکید داشتهاند.
در این زیارت، مؤمن ضمن ابراز ارادت به امام حسین علیهالسلام و یارانش، اعلام وفاداری به اهلبیت و برائت از دشمنان حق میکند. بسیاری از مؤمنان در طول تاریخ خواستهاند بدانند که زیارت عاشورا را چند بار باید خواند؟، آیا تعداد مشخصی باید رعایت شود یا خیر، و همچنین بدانند که تعداد لعنها و سلامها در متن زیارت چه جایگاهی دارند.
در این مقاله، بر اساس روایات معتبر تلاش میکنیم به این پرسشها پاسخ روشن، مستند و قابل استفاده ارائه دهیم.
زیارت عاشورا را چند بار باید خواند؟
بر اساس روایات واردشده از اهلبیت (علیهمالسلام)، زیارت عاشورا روش مشخص و واحدی برای تعداد دفعات خواندن ندارد، بلکه آنچه اهمیت دارد، خلوص نیت، توجه قلبی و استمرار در قرائت است.
در روایتی که از امام محمد باقر علیهالسلام نقل شده است، آمده که اگر انسان بتواند زیارت عاشورا را در هر روز زندگی خود بخواند (یعنی هر روز یک بار)، ثواب زیادی به او میرسد و این عمل مورد رضایت است. همین روایت از امام باقر علیهالسلام نقل میکند که اگر شخص این زیارت را در هر روز عمر خود بخواند، ثواب آن تمام عمر همراه او خواهد بود و اجر بسیار دارد.
بنابراین خواندن یک بار زیارت عاشورا در روز در روایات بهطور مستقیم توصیه شده و این عمل دارای ثواب و فضیلت است، اما هیچ روایت صحیح و معتبر مقدار قطعی لازمالاجرا برای هر روز یا هر هفته را بهعنوان واجب اعلام نکرده است.
تعداد لعنها در زیارت عاشورا و اهمیت آن
در متن زیارت عاشورا بخشی به عِنان (لعن بر دشمنان امام حسین علیهالسلام) اختصاص دارد. لعن در این زیارت به معنای برائت از دشمنان حق، نفرت از ظلم و اعلام تبری است و هدف آن، تحکیم ایمان و وفاداری به اهلبیت میباشد.
منابع حدیثی و فقهی معتبر آوردهاند که شیوه مشهور و کامل قرائت زیارت عاشورا این است که وقتی به بخش لعنها رسیدید، این عبارات صد بار تکرار شود.
روایات دیگری نیز نقل شده که اگر شخص نتواند صد بار کامل لعنها را بخواند، میتواند لعن را یک بار کامل بخواند و سپس عبارت پایانی لعن (مثلاً «اللهم العنهم جمیعاً») را صد بار تکرار کند.
این شیوه دوم از روایتهایی است که در برخی منابع حدیثی معتبر مانند کتاب «شفاء الصدور» و از علمای شیعه نقل شده است.
هدف از تکرار لعنها (چه صد بار کامل، چه شیوه دوم) این است که بیان برائت از ظلم و دشمنان اهلبیت تکرار شود و روحیه ظلمستیزی تقویت گردد، نه اینکه این تعداد بهعنوان یک مقدار شرعی سخت و واجب تلقی گردد.
تعداد سلامها و نحوه ادای آن
در ادامه متن زیارت عاشورا بخش سلامها قرار دارد که مؤمن به امام حسین علیهالسلام، اهلبیت و یاران او میگوید.
منابع حدیثی و فقهی آوردهاند که روش مشهور و کامل برای خواندن سلامها این است که وقتی به بخش «سلامها» رسیدید، این عبارات صد بار تکرار شود. شیوه جایگزین هم وجود دارد که اگر شخص وقت یا توانایی خواندن کامل صد بار را ندارد، میتواند سلام را یک بار خوانده و سپس عبارت پایانی سلامها را صد بار تکرار کند، همانگونه که برای لعن امکانپذیر است.
در همه اینها اصل مهم توجه و یاد امام حسین (ع) است، و نه فقط تکرار عدد مشخص — چون هدف قرائت، ارتباط قلبی و معنوی با معارف زیارت است و عدد صرفاً در روایات برای افزایش ثواب پیشنهاد شده.
روشهای مختلف قرائت زیارت عاشورا
روایات و منابع معتبر شیعه، چند روش برای قرائت زیارت عاشورا ذکر کردهاند که بسته به توان، وقت و نیت شخص قابل انجام است:
1. خواندن یک بار کامل زیارت عاشورا در روز
🔹 این روش در روایات معتبر از امام باقر علیهالسلام توصیه شده و دارای ثواب بسیار است.
🔹 در این روش، فرد متن زیارت را یک بار میخواند و توجه قلبی و نیت خالص کافی است.
2. تکرار لعنها و سلامها صد بار
🔹 منابعی مانند کاملالزیارات و روایتهای علمای شیعه بیان کردهاند که برای گرفتن ثواب کامل، بخش لعنها و بخش سلامها هرکدام صد بار تکرار شوند.
🔹 این روش بیشتر برای افرادی مناسب است که زمان و توان بیشتری دارند و میخواهند تکرار و تأکید بیشتری بر برائت از ظلم و ارادت به اهلبیت داشته باشند.
3. روش جایگزین با ذکر عبارتی مشخص
🔹 اگر فرد نتواند صد بار کامل بخواند، میتواند یک بار کامل بخواند و سپس عبارت پایانی لعنها و سلامها (مانند «اللهم العنهم جمیعاً» برای لعن و عبارت مشابه برای سلام) را صد بار تکرار کند.
🔹 این روش طبق روایات معتبر، معادل خواندن صد بار کامل محسوب میشود و به مؤمن کمک میکند بدون صرف وقت زیاد، ثواب کامل را دریافت کند.
ختم چهل روزه زیارت عاشورا
یکی از روشهای مشهور برای تداوم در قرائت زیارت عاشورا، ختم چهل روزه است. بر اساس منابع معتبر شیعه و کتابهای حدیثی:
• فرد هر روز زیارت عاشورا را میخواند و بخش لعنها و سلامها را طبق روایات صد بار یا با روش جایگزین تکرار میکند.
• این ختم برای کسانی که به دنبال رفع حاجات، دعاها و تقویت رابطه معنوی با امام حسین علیهالسلام هستند، توصیه شده است.
• چلهی ۴۰ روزه واجب شرعی نیست، بلکه یک سنت مجرب و مستحب است که در منابع متعدد حدیثی ذکر شده است.
🔹 اهمیت این ختم در استمرار و تقویت ایمان و تقویت ارادت قلبی به اهلبیت است. همچنین این شیوه، تمرین تکرار لعنها و سلامها را در طول مدت زمان طولانی فراهم میکند و موجب تثبیت ثواب قرائت زیارت عاشورا میشود.
نکات مهم در خواندن زیارت عاشورا
بر اساس منابع دست اول و فقهی، چند نکته مهم در هنگام قرائت زیارت عاشورا وجود دارد:
1. نیت خالص و توجه قلبی : حتی اگر فرد نتواند تعداد کامل لعنها یا سلامها را بخواند، توجه قلبی و خلوص نیت در زیارت ارزشمند است.
2. استمرار و تداوم: خواندن زیارت عاشورا به صورت روزانه، هفتهای، یا در مناسبتهای خاص توصیه شده است.
3. انعطاف در تعداد لعن و سلام: منابع حدیثی روشهای جایگزین برای کسانی که زمان یا توان کافی ندارند، ذکر کردهاند تا ثواب کامل حفظ شود. است.
4. خواندن با صدای بلند یا آهسته: امکان قرائت با صدای بلند یا آهسته وجود دارد، اما توجه و حضور قلب مهمتر از صوت خواندن است. است.
در آخر
زیارت عاشورا را چند بار باید خواند؟
• طبق روایات معتبر، یک بار کامل در روز کافی است و بسیار بافضیلت است.
• برای گرفتن ثواب کامل، میتوان لعنها و سلامها را صد بار تکرار کرد یا از روش جایگزین ذکر صد مرتبه عبارت پایانی استفاده نمود.
• ختم چهل روزه، سنت مجرب و توصیه شده است اما واجب شرعی نیست.
• مهمتر از تعداد دفعات، خلوص نیت، توجه قلبی و استمرار در خواندن زیارت عاشورا است.
🔹 در نتیجه، مؤمن میتواند با توجه به توان و شرایط خود، زیارت عاشورا را روزانه، هفتگی یا در ختمهای خاص بخواند و همواره توجه قلبی و ارادت حقیقی را حفظ کند.